IMDG Kod Nedir? Limanlarda Tehlikeli Yük Taşımacılığında Ne İşe Yarar?

IMDG Kod nedir? Denizyoluyla paketli halde taşınan tehlikeli maddelerin güvenli biçimde sınıflandırılması, ambalajlanması, işaretlenmesi, etiketlenmesi ve sevk edilmesi için kullanılan uluslararası teknik kurallar bütünüdür. İngilizce “International Maritime Dangerous Goods Code” ifadesinin kısaltması olan IMDG Code; ihracatçıları, yükletenleri, lojistik firmalarını, liman işletmelerini, paketleme yapan kuruluşları ve denizyoluyla tehlikeli yük gönderen birçok işletmeyi doğrudan ilgilendirir.

Limanlarda tehlikeli yük taşımacılığı yalnızca gemiye yükleme işleminden oluşmaz. Ürünün doğru UN numarasıyla tanımlanması, uygun ambalajın seçilmesi, konteynerin hazırlanması ve sevkiyat belgelerinin fiziksel yükle uyumlu olması operasyonun birbirine bağlı parçalarıdır.

IMDG Kod Nedir?

IMDG Kod, Uluslararası Denizcilik Örgütü tarafından denizyoluyla taşınan paketli tehlikeli maddeler için geliştirilen uluslararası düzenlemedir. Temel amacı, tehlikeli yüklerin deniz taşımacılığında insan sağlığına, gemiye, diğer yüklere ve deniz çevresine oluşturabileceği riskleri kontrol altında tutmaktır.

Kod yalnızca tehlikeli maddelerin listesini içermez. Sınıflandırmadan paketlemeye, tank hükümlerinden sevkiyat prosedürlerine, ambalaj testlerinden taşıma operasyonlarına kadar geniş bir teknik yapı sunar.

• Tehlikeli maddelerin sınıflandırılması
• UN numarası ve uygun taşıma adının belirlenmesi
• Ambalajlama hükümleri
• Tehlike etiketi ve işaretleme
• Konteyner ve yük taşıma birimi uygulamaları
• Taşıma dokümantasyonu
• Ayrıştırma ve istifleme kuralları
• Deniz kirletici maddelere ilişkin gereklilikler

Güncel IMDG Kod bilgileri Uluslararası Denizcilik Örgütünün resmi IMDG Code kaynağından takip edilebilir.

IMDG Kod Kimleri İlgilendirir?

IMDG yalnızca gemi kaptanları veya liman işletmeleri için hazırlanmış bir düzenleme değildir. Tehlikeli yükün denizyoluna hazırlanmasından gemiye yüklenmesine kadar görev alan farklı işletmelerin operasyonlarını etkiler.

Kimya üreticileri, ihracatçılar, lojistik firmaları, forwarder şirketleri, paketleme yapan kuruluşlar, konteyner dolumu gerçekleştiren işletmeler ve kıyı tesisleri bu süreç içerisinde yer alabilir.

Üretici firma tehlikeli kimyasalı fabrikasında paketleyip konteynere yükledikten sonra limana gönderiyorsa IMDG süreci liman kapısında başlamaz. Ürünün fabrikadaki sevkiyat hazırlığı sırasında denizyolu gereklilikleri dikkate alınmalıdır.

Limanlarda Hangi Yükler Tehlikeli Yük Sayılır?

Tehlikeli yük denildiğinde ilk akla tankerlerle taşınan kimyasallar gelebilir. Paketlenmiş birçok ürün de IMDG kapsamında tehlikeli madde olabilir.

• Yanıcı sıvılar ve solventler
• Asit ve aşındırıcı kimyasallar
• Oksitleyici maddeler
• Aerosoller
• Basınçlı gazlar
• Lityum iyon ve lityum metal bataryalar
• Boya, tiner ve vernik ürünleri
• Bazı pestisit ve endüstriyel kimyasallar
• Çevre için tehlikeli maddeler

Ürünün günlük ticari adı taşıma sınıfını belirlemek için yeterli değildir. Güvenlik Bilgi Formu, teknik ürün bilgileri ve güncel tehlikeli madde listeleri birlikte değerlendirilmelidir.

IMDG Kod Tehlikeli Yük Taşımacılığında Ne İşe Yarar?

IMDG Kod, taşıma zincirindeki farklı tarafların aynı teknik dil üzerinden çalışmasını sağlar. Ürünün UN numarasından konteyner üzerindeki placardlara kadar kullanılan bilgilerin birbiriyle uyumlu olması hedeflenir.

Yanlış sınıflandırılan bir kimyasal uygun olmayan ambalajla hazırlanabilir, hatalı etiketlenebilir veya konteyner içerisinde başka bir maddeyle uygun olmayan şekilde birlikte yüklenebilir. IMDG hükümleri bu zincirin her aşamasına teknik çerçeve getirir.

UN Numarası ve Tehlikeli Yük Sınıflandırması

UN numarası, tehlikeli maddenin uluslararası taşıma sisteminde tanımlanmasını sağlayan temel bilgilerden biridir. UN 3480 lityum iyon bataryalar veya UN 1791 hipoklorit çözeltisi gibi kodlar ürünün taşıma tanımının oluşturulmasında kullanılır.

UN numarasıyla birlikte uygun taşıma adı, tehlike sınıfı, varsa ikincil tehlike ve ambalajlama grubu gibi bilgiler değerlendirilir. Yanlış UN numarası sonraki bütün sevkiyat hazırlığını etkileyebilir.

Lityum pil ve bataryaların özel taşıma gereklilikleri için Lityum Pil Danışmanlığı sayfası incelenebilir.

Ambalajlama, İşaretleme ve Etiketleme

Tehlikeli ürünün ambalajı, içerisindeki maddeye ve ilgili paketleme hükümlerine uygun olmalıdır. Bazı ürünlerde UN performans kriterlerini karşılayan ambalajların kullanılması gerekir.

Ambalaj üzerinde gerekli UN numarası, tehlike etiketi ve özel taşıma işaretlerinin doğru şekilde yer alması gerekir. Deniz kirletici özelliği bulunan ürünlerde ayrıca marine pollutant işareti gündeme gelebilir.

• Ambalajın ürünle kimyasal uyumluluğu
• UN ambalaj kodunun kontrolü
• Tehlike sınıfı etiketi
• UN numarası işaretlemesi
• Marine pollutant işareti gereken yükler
• Overpack uygulamaları
• Konteyner placardları

Tehlikeli Yük Dokümantasyonu

Tehlikeli yük belgelerinde bulunan bilgiler fiziksel yükle birebir uyumlu olmalıdır. Yanlış taşıma adı, eksik UN numarası veya farklı sınıf bilgisi liman kabulü ve denizyolu operasyonunda sorun oluşturabilir.

Ürünü düzenli ihraç eden işletmelerde kontrol edilmiş taşıma bilgilerinin ürün kartlarında tutulması operasyonu hızlandırabilir. Ürün formülasyonu veya mevzuat değiştiğinde eski şablonların güncellenmesi gerekir.

Konteyner ve CTU Yükleme Emniyeti

IMDG operasyonunda paketlerin doğru hazırlanması kadar konteyner içerisindeki yerleşimi de önemlidir. Deniz yolculuğu sırasında yük taşıma birimi farklı yönlerde hareketlere maruz kalabilir.

Varil, IBC, palet veya kolilerin hareket etmeyecek şekilde sabitlenmesi gerekir. Ağır yüklerin yanlış dağıtılması veya ambalajların birbirine zarar verecek şekilde yerleştirilmesi hem ürün hem taşıma emniyetini etkiler.

Birlikte Yükleme ve Ayrıştırma Kuralları

Farklı tehlikeli maddelerin aynı konteyner veya taşıma alanında bulunması her durumda uygun değildir. IMDG Kod, maddelerin tehlike özelliklerine göre ayrıştırılmasına ilişkin hükümler içerir.

Depoda yan yana saklanan iki ürünün otomatik olarak aynı konteynere yüklenebileceği düşünülmemelidir. UN numaraları, sınıflar ve ilgili segregasyon hükümleri sevkiyat bazında kontrol edilmelidir.

ADR ile IMDG Kod Arasındaki Fark

ADR karayoluyla, IMDG Kod ise denizyoluyla gerçekleştirilen tehlikeli madde taşımacılığının temel teknik düzenlemeleridir. Ortak UN sınıflandırma altyapısı kullanmaları bütün kuralların aynı olduğu anlamına gelmez.

ADR	IMDG Kod
Karayolu taşımacılığı	Denizyolu taşımacılığı
Araç ve karayolu operasyonları öne çıkar.	Gemi, konteyner ve liman operasyonları öne çıkar.
Karayolu taşıma evrakı kullanılır.	Denizyolu tehlikeli yük dokümantasyonu uygulanır.
Araç işaretleri önemlidir.	Konteyner placard ve deniz işaretleri önemlidir.

Fabrikadan limana karayoluyla gönderilen bir tehlikeli yükte önce ADR, denizyolu etabında ise IMDG hükümleri gündeme gelebilir. Liman operasyonlarına özel destek için Liman Tehlikeli Madde Danışmanlığı sayfası kullanılabilir.

IMDG Kod 42-24 ve 2026 Güncel Sürümü

2026 itibarıyla güncel zorunlu sürüm IMDG Code 2024 Edition içerisinde bulunan Amendment 42-24’tür. Sürüm 1 Ocak 2026 tarihinde zorunlu olarak yürürlüğe girmiştir.

Eski IMDG kitapları, paketleme tabloları veya yıllar önce hazırlanmış şirket prosedürleri kontrol edilmeden kullanılmamalıdır. Ürünlere ilişkin özel hükümler ve taşıma gereklilikleri sürümler arasında değişebilir.

Türkiye’de Liman ve Kıyı Tesisi Süreçleri

Türkiye’de tehlikeli yüklerin denizyoluyla taşınması; liman ve kıyı tesislerinde yükleme, boşaltma, geçici depolama, bildirim ve yükleme emniyeti süreçleriyle birlikte düzenlenir.

İzmir, Aliağa ve Ambarlı gibi yoğun liman bağlantılarında üretici veya lojistik işletmesinin yükü limana göndermeden önce gerekli teknik hazırlığı tamamlaması önemlidir. Genel TMGD ihtiyaçları için TMGD Hizmeti sayfası incelenebilir.

IMDG Operasyonlarında Sık Yapılan Hatalar

• ADR’ye uygun yükün otomatik olarak IMDG’ye uygun kabul edilmesi
• Eski IMDG sürümünün kullanılmaya devam edilmesi
• UN numarası ve taşıma adının yanlış hazırlanması
• Konteyner placardlarının eksik kullanılması
• Marine pollutant şartlarının gözden kaçırılması
• Uyumsuz tehlikeli maddelerin aynı konteynere yüklenmesi
• Yükün yeterli şekilde sabitlenmemesi
• Taşıma dokümanıyla fiziksel yükün uyuşmaması

IMDG Danışmanlığı Ne Zaman Gerekir?

Denizyoluyla düzenli kimyasal, lityum pil, aerosol veya farklı tehlikeli ürün gönderen firmalarda IMDG süreçlerinin ürün bazında standartlaştırılması operasyonel fayda sağlar. Sevkiyatın limana ulaştığı gün eksik etiket veya belge araştırmak yerine gerekliliklerin fabrikada hazırlanması daha sağlıklı bir çalışma modelidir.

İhracatçı, üretici, lojistik firması, paketleme kuruluşu veya liman bağlantılı tehlikeli yük operasyonu yapan işletmelerde sınıflandırma, ambalajlama, konteyner ve dokümantasyon süreçleri birlikte değerlendirilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

IMDG açılımı nedir?

IMDG, International Maritime Dangerous Goods Code ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede Denizyoluyla Taşınan Tehlikeli Yüklere İlişkin Uluslararası Kod olarak ifade edilir.

IMDG Kod ne işe yarar?

Denizyoluyla paketli tehlikeli maddelerin sınıflandırılması, paketlenmesi, etiketlenmesi, belgelenmesi ve güvenli şekilde taşınmasına ilişkin teknik kuralları düzenler.

IMDG Kod kimleri kapsar?

Yükün operasyonuna bağlı olarak üreticiler, yükletenler, paketleme firmaları, lojistik şirketleri, taşıyanlar, liman ve kıyı tesisi işletmeleri gibi farklı tarafları ilgilendirir.

IMDG ile ADR aynı mı?

Hayır. ADR karayolu, IMDG Kod denizyolu tehlikeli madde taşımacılığı için kullanılır. Birçok ortak sınıflandırma kavramı bulunmasına rağmen operasyon hükümleri farklılaşır.

IMDG 42-24 nedir?

IMDG Code 2024 Edition içerisinde yer alan güncel değişiklik paketidir. 1 Ocak 2026’dan itibaren zorunlu IMDG sürümüdür.

Lityum piller IMDG kapsamında mıdır?

Lityum iyon ve lityum metal bataryalar denizyolu tehlikeli madde taşımacılığında özel hükümleri bulunan ürünlerdir. UN numarası ve taşıma şekline göre paketleme ve işaretleme şartları değerlendirilir.

IMDG belgesi olmadan limana tehlikeli yük gönderilebilir mi?

Gerekli dokümantasyon yükün türüne ve operasyonuna göre değişir. Tehlikeli yükün limana gönderilmeden önce sınıflandırma, ambalajlama, işaretleme ve gerekli taşıma belgelerinin uygunluğu kontrol edilmelidir.

IMDG eğitimi kimlere gerekir?

Tehlikeli yüklerin denizyoluyla taşınmasıyla ilgili görev yapan personelin yaptığı işe uygun eğitim gereklilikleri bulunabilir. Eğitim kapsamı personelin operasyon içerisindeki rolüne göre değerlendirilmelidir.

IMDG danışmanlığı fiyatı neye göre değişir?

Hizmet kapsamı ürün sayısı, tehlike sınıfları, sevkiyat sıklığı, kullanılan limanlar, konteyner operasyonu ve ihtiyaç duyulan teknik desteğe göre değişebilir.

IMDG ve Liman Tehlikeli Yük Süreçleri İçin Teknik Destek

IMDG Kod, denizyoluyla tehlikeli yük gönderen işletmeler için yalnızca limanda kontrol edilen bir belge konusu değildir. Ürünün sınıflandırılmasından konteynerin kapanmasına kadar bütün hazırlık sürecinin doğru teknik bilgilerle yürütülmesi gerekir.